Emancipatie in de schoolbibliotheek

Jeugdliteratuur is van grote waarde in het onderwijs. Kinderen die graag lezen, leren beter. En boeken vormen in de klas aanleiding of inleiding tot talloze activiteiten. Voor het filosoferen op school maak ik dankbaar gebruik van het rijke aanbod aan jeugdliteratuur en poëzie dat in Nederland beschikbaar is. Maar hoewel ik me al veel langer bewust ben van een gebrek aan culturele diversiteit in de jeugdliteratuur (jaren geleden sprak ik daar al eens over met kinderboekenschrijver Mylo Freeman, die inmiddels heel succesvol meer diversiteit in beeld brengt) heb ik me er niet eerder echt in verdiept – tot deze Kinderboekenweek.

Voor de Kinderboekenweek werk ik sinds enkele jaren samen met de
Jan Prinsschool in Rotterdam. Ik koop voor de schoolbibliotheek boeken in, zodat ik daarbij gespreksmaterialen kan ontwikkelen voor het filosoferen. Dit schooljaar heb ik – behalve bij het thema ‘En toen…’ van Kinderboekenweek 2020 – ook boeken geselecteerd op culturele diversiteit. Alle kinderen in de gemengde populatie van de school zou zich immers moeten kunnen herkennen in de schoolbibliotheek.
Ik ontdekte bij mijn zoektocht naar titels de website spinzi.nl van Kim Blackburn die als missie heeft de emancipatie, representatie, diversiteit en inclusie in de jeugdliteratuur te vergroten. Dat is belangrijk want, zo schrijft Kim Blackburn:

De personages die kinderen tegenkomen in kinderboeken faciliteren wezenlijke rolmodellen over wie zij zijn en wie en wat zij (later) kunnen worden. Ze dragen sociaal-cultureel geconstrueerde boodschappen met zich mee die kinderen onbewust iets vertelt over hun identiteit en positie in de samenleving.

suggesties

In deze blogpost geef ik je een aantal titels. Daarbij is er een onderscheid te maken tussen:

  1. representatie: boeken die een gekleurde hoofdpersoon hebben en op die manier tegemoet komen aan meer zichtbare diversiteit in de bibliotheek;
  2. diversiteit en inclusie: boeken die naast de hoofdpersoon culturele diversiteit zichtbaar maken in andere gebruiken, tradities en vertelcultuur;
  3. emancipatie: boeken die de problematiek rondom diversiteit, racisme en gelijkwaardigheid behandelen.

Prinses Arabella

De succesvolle serie rondom Prinses Arabella brengt leuke, spannende en herkenbare verhalen over kinderen met een multiculturele achtergrond. Behalve dit prachtige boek over Arabella in haar eigen kunstmuseum zijn er prentenboeken over Prinses Arabella en haar vriend Prins Mimoen, over Arabella’s verjaardag en over Arabella en Sinterklaas. Voor peuters maakte Freeman een serie over Zaza.

Door: Mylo Freeman (De Eenhoorn).

Idje wil niet naar de kapper

Een hilarisch verhaal over een jongen met een weelderige haardos die niet naar de kapper wil. Zijn krullen zijn mooi en handig. Hij kan er van alles mee, zelfs de hond redden. Idje is een nieuwe held voor krullenbollen, afro boys en curly girls.
En ook voor blonde harige henkies zoals mijn zoon die evenzeer weigert om naar de kapper te gaan.

Door: Michael Middelkoop (Rose Stories).

Ada Dapper, wetenschapper

Een boek over onderzoek en wetenschap dat stereotypen doorbreekt door een Afro-meisje de hoofdrol te geven. Haar naam, Ada Marie, is ontleend aan twee vrouwelijke wetenschappers: Ada Lovelace en Marie Curie. De familie van Ada, die zich met haar onderzoeksdrang aanvankelijk geen raad weet, leert hoe ze Ada het beste kunnen begeleiden.

Door: Andrea Beaty, (Nieuwezijds BV.)

Van klein tot groots: Rosa Parks

In de serie ‘Van klein tot groots’ worden de levensverhalen verbeeld van belangrijke vrouwen in de geschiedenis. Na eerdere delen over Coco Chanel, Audrey Hepburn, Anne Frank, Frida Kahlo en Marie Curie komt in dit prentenboek Rosa Parks aan bod. Als burgerrechtenactiviste speelde ze een belangrijke rol in de afschaffing van de rassenscheiding in Amerika. Een boek over emancipatie.

door: Lisbeth Kaiser, (De Vier Windstreken).

Tori

Met veel plezier las ik Tori, een fantasierijk verhaal waarin andere (vertel)tradities zichtbaar worden. Dankzij de bijzondere illustraties van beeldend kunstenaar Brian Elstak is het boek bovendien een feest om te bekijken. Inmiddels is er een tweede deel verschenen: Trobi.

door: Brian Elstak, uitgeverij Das Mag.

 

 

De duik

De Duik van Sjoerd Kuyper is een van de kerntitels van de Kinderboekenweek 2020. Hoofdpersoon Roly is een kind van twee culturen en zit daar soms ook echt tussenin. Zijn vader vertelt hem het geheim van de Pontjesbrug, vanwaar je een duik in het verleden kunt nemen. Zo leert Roly over de geschiedenis van de afschaffing van de slavernij en zijn eigen familiegeschiedenis. De rijke illustraties laten je meereizen door Curaçao.

Door: Sjoerd Kuyper (Lemniscaat).

De reis van Syntax Bosselman

Dit boek van Arend van Dam laat diversiteit zien in perspectieven op de geschiedenis. Dat doet de schrijver op een integere manier, hij benoemt zijn vragen en twijfels en neemt de lezer mee in de dilemma’s rond het weergeven van de geschiedenis. Hij drukt ons met de neus op de feiten: wat is er echt, waar en eerlijk aan de geschiedenis die we kennen, leren en doorgeven?  Behalve over diverse verhalen en perspectieven gaat het boek over ongelijkheid en hoe dit in het verleden al vorm kreeg.

Door Arend van Dam (Lemniscaat).

wordt vervolgd

Ook bij het filosoferen is diversiteit een vraagstuk. Het kan een boeiend onderwerp van gesprek zijn en diversiteit onder de deelnemers maakt een gesprek zeker interessant. Maar niet altijd gemakkelijker. Hoe dat zit, lees je in mijn volgende blog.

 

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *