Denken over democratie (en eenden)

De komende weken zal ik op deze plek aandacht besteden aan het denken over en werken aan democratie in het onderwijs. Niet alleen zijn de aankomende Tweede Kamerverkiezingen een goed moment om daar (samen met kinderen) bij stil te staan. Ook de manier waarop diverse democratieën in de wereld momenteel onder druk staan geeft aanleiding tot het denken over wat democratie betekent en welke rol we als burgers, ouders en leraren daarin vervullen.

Daarbij is het belangrijk om het begrip democratie, het denken daarover en de vaardigheden die horen bij democratisch burgerschap niet ingewikkelder te maken dan het is. De politiek, de vele politieke partijen, de loze oneliners en omvangrijke partijprogramma’s maken het al onoverzichtelijk genoeg. Ik zal daarom handreikingen te doen om aan de hand van verhalen, filosofische vragen, creatieve opdrachten en concrete pedagogische tips het denken over en werken met democratie dichterbij te brengen.

We beginnen klein, bij de kleine mens en de eenden – voor kinderen in de onder- en middenbouw van de basisschool. Volgende week volgt lees- en filosofeermateriaal voor de bovenbouw.

‘Eend is de baas’: voorlezen en filosoferen

Onderstaand vind je een aantal vragen om met kinderen te filosoferen over macht en gezag naar aanleiding van het prentenboek ‘Eend is de baas’. Werk je met kleuters, dan gaat het daarbij vooral om een verkennend gesprek over bazen: de baas spelen en de baas zijn. Vanaf groep 3 kan ook er meer verdiepend worden gefilosofeerd. Het materiaal is bruikbaar tot en met groep 5.

Gans is op vakantie en Eend past op haar vijver. Maar Eend overdrijft wel een beetje… ‘Niet spetteren! Niet vissen! Niet racen!’ kwaakt hij. En hij zet overal borden neer! VERBODEN TE DUIKEN! (Op bevel van Eend – baas over de vijver!). Maar dan gaan al zijn vriendjes weg… Zal die bazige Eend zijn lesje leren voordat het te laat is?

Filosofische vragen
  • Ken jij iemand die de baas is? Wie is dat?
  • Wat betekent dat, de baas zijn?
  • Is er een verschil tussen de baas zijn en de baas spelen?
  • Wat is een goede baas? Wat is een slechte baas?
  • Hebben we bazen nodig?
  • Wanneer of waarover ben jij de baas?
  • Kun je samen met anderen de baas zijn?
    Op welke manier? Of: waarom niet?
  • Kun je de baas zijn over jezelf? Op welke manier? Of: waarom niet?
Verantwoording en link

Titel: Eend is de baas!
Schrijver: A. Ritchie
Uitgeverij: Veltman, Utrecht 2012

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *