Drie boeken vol gedachten

Bij mijn afscheid van Daltonschool Overschie, waar ik een aantal jaar met de kinderen en het team had gefilosofeerd, kreeg ik het prentenboek ‘Is het een appel?’ van Shinsuke Yoshitake cadeau.
Yoshitake is een Japanse schrijver/illustrator met een heldere, ongekunstelde stijl. In een online interview vertelt hij over zijn voorliefde voor de kleine gebeurtenissen, de onbeduidende handelingen en patronen in het leven en de wereld – zo triviaal dat je ze onmiddellijk zou vergeten als je er geen notitie van maakt. Dus dat doet hij veelvuldig in zijn notebooks, als voorstudies voor tekeningen in zijn prentenboeken.

Yoshitake maakt prentenboeken die op een veelzijdige en lichtvoetige manier universele vraagstukken behandelen vanuit het perspectief van kinderen. Dat is ook de manier waarop hij in het leven staat en de taak die hij zich als illustrator stelt: wanneer het wereldnieuws hem van zijn stuk brengt, zoekt hij naar andere manieren van kijken en beleven, naar de humor in het leven, en brengt hij die in beeld.

Ik kocht nog twee (Engelstalige) boeken van Yoshitake. Ze geven inspiratie tot gesprekken met kinderen, maar zijn ook fijn voor hen om zelf te lezen. Mijn jongste zoon (bijna 9) is fan.

Is het een appel?

Op een dag kwam ik thuis van school. ‘Hé, wat is dat?’ Er lag een appel op tafel. Maar wacht eens even! Is het wel een appel?

De hoofdpersoon in het boek laat zijn fantasie op de vrije loop: Misschien is de appel een opgerolde rode vis, een machinaasappel of een ei met een kuikentje erin. Wie weet is het een planeet met kleine klokhuiskabouters. Is het oma die zich heeft vermomd?
Het boek gaat verder dan fantaseren. Het laat zien vanuit hoeveel verschillende perspectieven je zoiets eenvoudigs als een appel kunt bekijken. Denkend vanuit vorm, kleur, functie, herkomst, karakter en context komen er allerlei associaties en ideeën. Sommige zijn zo vergezocht of absurd dat je direct kunt bedenken dat het niet waar is. Maar andere zijn zo gek nog niet. En die leiden tot allerlei vragen: Als een baby voor het eerst een appel ziet, weet hij dan dat het een appel is? Hoe leer je dat een appel een appel is? Hoe weet je dat het echt en waar is wat je ziet? Heb je je zintuigen nodig om dat te bepalen, of zijn er andere manieren?

Can I build another me?

I was fed up with doing things I didn’t want to do. Homework, tidying up, helping around the house – how boring! I’d much rather have fun instead.
One day I had a great idea. I would build another me. Then he could do everything for me.

In dit boek koopt de hoofdpersoon een robot om zichzelf te vervangen. De robot wil precies weten wie de jongen is voor wie hij werkt. Na alle zichtbare en meetbare feiten, blijven er nog veel vragen over. ‘What makes you YOU?’ Dat is een verwarrende vraag, wie ben je echt? Ook hier zijn weer veel perspectieven mogelijk. Wie je bent blijkt uit wat je leuk vindt of juist niet, waar je goed in bent en wat je moeilijk vindt. Je bent waar je vandaan komt, de plekken waar je thuishoort en de sporen die je achterlaat. Ondertussen groei je en verander je steeds. Je hebt gedachten die niemand kent. En ben je niet ook wat anderen van je denken? Hoe meer je erover nadenkt wie je bent, hoe meer vragen er ontstaan.

What happens next?

Grandpa died the other day. When we were clearing out Grandpa’s room, we found a notebook under the bed. On the cover he had written ‘What Happens Next?
The notebook was full of Grandpa’s thoughts and sketches and aswers to questions such as, ‘When I die, who will I become and what do I want to happen?’

Denken over de dood was zelden zo plezierig als aan de hand van dit boek. Opa heeft een paklijst gemaakt voor zijn reis naar de hemel en een verlanglijstje voor als hij reïncarneert. Ook heeft hij gespreksonderwerpen voorbereid voor een ontmoeting met verschillende goden. Hij heeft souvenirs ontworpen waardoor de levenden zich hem kunnen herinneren. Hij stelt zich de hemel voor (en ook de hel).
Het lijkt erop dat opa zich heeft vermaakt met zijn notebook. Ondanks de rijkheid aan humoristische en levendige ideeën rijst bij de hoofdpersoon echter de vraag: Keek opa ernaar uit om dood te gaan? Was hij bang? Of allebei?
Onze diverse gedachten over de dood zijn ook in dit boek, zoals Yoshitake dat graag doet, verpakt in triviale gebeurtenissen en handelingen. Hij nodigt de lezer uit om na te denken hoe die zelf hoopt dat het leven na dit leven zal zijn. Zijn er dingen die je wenst, die je je voorstelt – terwijl je ze nu al zou kunnen doen? Zijn de dood en het leven twee gescheiden werelden? Waar ontmoeten ze elkaar?

Ik kijk al uit naar het verschijnen van Yoshitakes nieuwste boek in deze serie: ‘Why do I feel like this?’ dat zal verschijnen in februari 2020.

 

 

 

 

 

 

Boekenclub in de kleuterklas (deel 3)

Hier is dan de laatste post over de boekenclub in de kleuterklas. In deel 2 ging het om het maken van de boekjes en gaf ik drie eenvoudige vormen weer voor het maken van kleine (A6-formaat) boekjes. Hoe kunnen de kleuters deze boekjes inhoud geven? Lees “Boekenclub in de kleuterklas (deel 3)” verder

Boekenclub in de kleuterklas (deel 2)

Een jaar geleden gaf ik een aantal workshops tijdens Landelijke studiedag kleuterleerkrachten van de Vrije Scholen, gericht op creatieve werkvormen voor de kleuter met een ontwikkelingsvoorsprong. Ik schreef daar eerder over in de blogpost Boekenclub in de kleuterklas (deel 1).  De ‘boekenclub’ in de kleuterklas is een speel- en maakhoek waar kinderen zelf boeken kunnen maken en presenteren. Doel van de activiteit is om de begaafde of snel ontwikkelende kleuter uitdaging en autonomie te bieden.  In deze post vertel ik je hoe je die boekjes maakt. Lees “Boekenclub in de kleuterklas (deel 2)” verder

Reis mee! Volg je eigen routekaart

De Kinderboekenweek is begonnen. Al een aantal weken is er gespreksmateriaal te vinden in de database van filosoferenopschool.nl om te filosoferen tijdens de kinderenboekenweek. Reizen is een thema met veel aanknopingspunten om te filosoferen: bijvoorbeeld over je thuis voelen, over zelfredzaamheid, over vrijheid, anders zijn, vreemdelingen, wereldreizen, tijdreizen, het lot, wilskracht en migratie. Lees “Reis mee! Volg je eigen routekaart” verder

Taal op de BSO

In het tijdschrift Kinderopvang staat deze maand een speciaal Dossier Taal, over de wijze waarop de kinderopvang kan bijdragen aan de taalontwikkeling van kinderen van 0 tot 12 jaar. Met daarin aandacht voor de taalspellen die je vindt op mijn blog. Kijk onder het artikel voor directe links naar de taalspellen en taalactiviteiten.

Lees “Taal op de BSO” verder

Boekenclub in de kleuterklas (deel 1)

In oktober 2018 gaf ik een aantal workshops tijdens Landelijke studiedag kleuterleerkrachten van de Vrije Scholen. De vraag vanuit de organisatie was een praktische, inspirerende workshop met creatieve werkvormen voor de kleuter met een ontwikkelingsvoorsprong.  Lees “Boekenclub in de kleuterklas (deel 1)” verder

Wie is verdriet?

Waar is verdriet?
Verdriet is overal.
Het komt je vanzelf tegen.

Wanneer is verdriet?
Verdriet is altijd.
Het komt je vanzelf tegen.

Wie is verdriet?
Verdriet is iedereen.
Het komt je vanzelf tegen.

Lees “Wie is verdriet?” verder

Gedichten in de klas: Poëzieweek 2019

Op 31 januari is het Gedichtendag: de start van de Poëzieweek. Tijdens de Lees “Gedichten in de klas: Poëzieweek 2019” verder

Netwerk Cultuureducatie Hoeksche Waard

Blogserie: Vakgenoten

Zelfstandig, maar in goed gezelschap. Zo ervaar ik mijn werk als zzp’er in illustratie, cultuur en educatie. Ik werk graag alleen, maar geniet ook van samenwerken, sparren, onderzoeken en uitwisselen met vakgenoten. Voor deze blogserie schreef ik eerder een paar interviews.  Deze keer geen interview maar een verslag van hoe ik met mijn vakgenoten in de Hoeksche Waard op zoek ging naar vrijheid, zelfstandigheid en professionaliteit in samenwerking. Lees “Netwerk Cultuureducatie Hoeksche Waard” verder

Geheimtaal

Vriendschap, daarover gaat de Kinderboekenweek die aanstaande woensdag begint. Eén van de boeken op zowel de lijst van CPNB als op mijn lijst voor het lesmateriaal FILOSOFEREN OP SCHOOL is ‘Het zakmes’ van Sjoerd Kuyper. De hoofdpersoon Mees Grobben heeft daarin een geheimtaal Lees “Geheimtaal” verder