Netwerk Cultuureducatie Hoeksche Waard

Blogserie: Vakgenoten

Zelfstandig, maar in goed gezelschap. Zo ervaar ik mijn werk als zzp’er in illustratie, cultuur en educatie. Ik werk graag alleen, maar geniet ook van samenwerken, sparren, onderzoeken en uitwisselen met vakgenoten. Voor deze blogserie schreef ik eerder een paar interviews.  Deze keer geen interview maar een verslag van hoe ik met mijn vakgenoten in de Hoeksche Waard op zoek ging naar vrijheid, zelfstandigheid en professionaliteit in samenwerking.

Netwerk Cultuureducatie Hoeksche Waard

Op 1 oktober was de first release van de website CultuureducatieHW.nl – een website die het gezamenlijk aanbod aan cultuureducatie in de Hoeksche Waard in beeld brengt, structureert en verantwoordt aan de hand van culturele competenties.

Een mijlpaal in een proces van onderzoeken en ontwikkelen.
Waarom was dat nodig? Omdat de Hoeksche Waard een rijkdom heeft aan cultuureducatieaanbieders die samen scholen kunnen inspireren tot en faciliteren in cultuuronderwijs vanuit het lokale aanbod. Als netwerk staan de lokale aanbieders sterker ten opzichte van de grotere regionale cultuurinstellingen, kunnen ze elkaar aanvullen en samen het belang van cultuureducatie in beeld brengen. En het begin was er al, dankzij CmK.

Cultuureducatie met Kwaliteit

Sinds 2013 investeert het Fonds voor Cultuurparticipatie samen met lokale en regionale overheden in het cultuuronderwijs op scholen. Dat doen zij via de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit. Ook in de Hoeksche Waard is die regeling al een paar jaar van kracht en zet Helma Wagemakers zich vanuit de Bibliotheek in om scholen en aanbieders van cultuureducatie met elkaar te verbinden. De regeling loopt nog tot 2020. In de lopende periode is het doel vooral scholen te ondersteunen bij het maken van cultuurplannen en  leerkrachten bij te scholen op het gebied van kunst en cultuur. Daarnaast is het belangrijk dat de verbindingen die CmK heeft gelegd tussen scholen en cultuuraanbieders na 2020 een zelfstandig vervolg krijgen, zodat er een lokale voorziening van cultuuronderwijs op scholen bestaat.

Maar hoe realiseer je dat? En hoe waarborg je zo’n vervolg? Het professionele veld van cultuureducatieaanbieders bestaat uit kunstenaars, kunstvakdocenten, culturele ondernemers en culturele organisaties zoals het museum, de bibliotheek en muziekverenigingen. Niet alleen in discipline en aanbod divers, maar ook in organisatievorm: eenpitters, zzp’ers, kleine ondernemingen, openbare organisaties, verenigingen, stichtingen. Als snel bleek dat het streven niet moest zijn om één organisatie te vormen, maar dat we op zoek moesten naar een concept dat ruimte biedt voor die diversiteit. Een concept dat bovendien helderheid biedt over het gezamenlijke aanbod en hoe scholen daarmee invulling kunnen geven aan volwaardig cultuuronderwijs.

Een werkgroep bestaande uit Dionne Frijns (Theaterbureau Frijns), Frieda de Rhoter (Rho Toneel), Dennis Happé (beeldend kunstenaar, Denns Werk), Helma Wagemakers (CmK) en ikzelf ging aan de slag met het brainstormen over leerlijnen, promotie, fondswerving en organisatievormen. Er kwam een concept in beeld waarin de lokale aanbieders in alle vrijheid een netwerk vormen. Het aanbod presenteren zij op een gezamenlijke website die een leerlijnenkader biedt voor scholen. Via een aanpalende stichting kunnen nieuwe initiatieven en gezamenlijke projecten gefinancierd worden. Voor de cultuureducatieaanbieders werkt dat op deze manier:

Leerlijnenkader en culturele competenties

De aanbieders wilden meer dan samenwerken in een netwerk of website. Om een professionele impuls te geven aan het cultuuronderwijs op scholen wilden we inzichtelijk maken hoe het gezamenlijk aanbod bijdraagt aan de ontwikkeling van kinderen en hoe scholen vanuit dat aanbod hun cultuuronderwijs kunnen vormgeven. Maar liever niet door het aanbod te forceren in prescriptieve, theoretische leerlijnen. Door een ander perspectief te kiezen ontstond er ruimte om te denken vanuit culturele competenties. Cultuureducatie gaat immers verder dan lekker knutselen, een instrument leren bespelen of een voorstelling bezoeken. Op basis van literatuur- en bronnenonderzoek zijn we tot de beschrijving van negen culturele competenties gekomen: beleven,  creatief denken, kind als kunstenaar, sociale en emotionele vaardigheden, zelfstandig werken, ambacht en instrument, presenteren, reflecteren en context.

Iedere kunstenaar, kunstvakdocent of cultureel ondernemer ontwikkelt zelf activiteiten binnen zijn of haar expertise. Bij elk project, programma, workshop of training geeft hij of zij aan welke culturele competenties van toepassing zijn. De competenties gelden vervolgens als de bouwstenen om leerlijnen te ontwikkelen. Willen scholen met hun cultuuronderwijs kinderen zoveel mogelijk verschillende culturele competenties meegeven? Dan bouwen zij in de breedte. Willen ze verdiepen en specifieke vaardigheden vanuit verschillende activiteiten en disciplines versterken? Dan stapel ze de bouwstenen op elkaar.
De ‘Culturele Kieswijzer’ op de website geeft scholen de mogelijkheid aanbod te zoeken op basis van doelgroep, discipline en competentie. Zo geven school zelf invulling aan hun leerlijnen cultuuronderwijs.
Een handige hand-out voor scholen geeft weer hoe dat werkt:

Meer weten?

Het netwerk- en leerlijnenconcept van de Hoeksche Waard is volgens mij eenvoudig toe te passen in andere (kleine) regio’s. Wil je zelf ook samenwerken met andere cultuuraanbieders om zo tot meer lokaal, professioneel cultuuronderwijs te komen? Laat je vooral inspireren door onze website of neem contact op bij vragen: werkgroep@cultuureducatiehw.nl of judith@ateliervandeverbeelding.nl.

NB. Weet je niet zeker of het iets voor je is? De afwegingen vind je in het onderstaande stroomschema: