Kinderboekenweek 2018

Filosoferen tijdens de Kinderboekenweek

Kom erbij! luidt het thema van de Kinderboekenweek 2018. Dat geldt zeker voor de filosofische dialoog. Want filosoferen doe je het beste samen. Vanuit FILOSOFEREN OP SCHOOL geef ik jaarlijks een inspiratieworkshop voor scholen en bibliotheken rondom het thema van de Kinderboekenweek. Dit jaar is dat Vriendschap en daar vallen gelukkig weer heel diverse invalshoeken bij de bedenken, zoals trouw, loyaliteit, ontmoeten, zelfkennis, delen, liefde, ruzie, afscheid, talent en groei.

Ik heb vanmorgen zo’n 30 boeken uitgepakt om te lezen ter voorbereiding op de Kinderboekenweek: kerntitels van CPNB, recente en klassieke aanvullingen daarop, prentenboeken en gedichten. Bij deze boeken maak ik gespreksmateriaal dat beschikbaar zal zijn in de database op de website.

Eerst even tekenen…

Een deel van stapel boeken heb ik eerst gebruikt om na te tekenen. Afgelopen vrijdag volgde ik namelijk de fijne en leerzame illustratieworkshop ‘Show en tell’ van Sabine Wisman. Dan kun je op maandagmorgen wel direct met je neus in de boeken duiken, maar liever eerst even het geleerde in praktijk gebracht.

 

Een logo voor Uitgeverij Timon

Ik was druk in deze eerste maanden van het nieuwe jaar. Met fijne opdrachten waarvan ik deze week een paar resultaten laat zien. Ten tweede: een logo voor Uitgeverij Timon.

Annelies Wiersma geeft sinds 2007 via haar uitgeverij ACT on Virtues boeken en kaartensets uit rondom de deugden uit het deugdenproject van Linda Kavelin-Popov. Voor alle andere leuke en interessante boeken die ze buiten dit onderwerp wil uitgeven startte ze onlangs Uitgeverij Timon:  voor auteurs die samen met een professionele uitgever zelf hun boek willen uitgeven.

Annelies vroeg me om een logo te ontwerpen voor Uitgeverij Timon, waarvan de naam geïnspireerd is op de eigenzinnige stokstaart Timon uit de Disneyfilm ‘The Lion King’: “Ah, you are an outcast! That’s great, so are we!”

En dit is ‘m geworden:

 

LOB-spel

Ik was druk in deze eerste maanden van het nieuwe jaar. Met fijne opdrachten waarvan ik deze week een paar resultaten laat zien. Ten eerste: Het LOB-spel.

In opdracht van Rotterdams Vakcollege De Hef maakte ik vorig jaar het LOB-spel. LOB staat voor loopbaanoriëntatie en -begeleiding: leerlingen op de middelbare school krijgen informatie en begeleiding voor hun verdere loopbaan. De Hef is een echte vakschool en leidt haar leerlingen op tot de vakmannen en vakvrouwen van de toekomst. Dankzij het spel kreeg ik zicht op alle mooie beroepen die dat betreft.

Het spel is in opdracht van NPRZ (Nationaal Programma Rotterdam Zuid) in het kader van het project Bridge dit jaar opnieuw uitgebracht, zodat nog meer scholen, leerlingen en ouders er gebruik van kunnen maken. Ik was opnieuw betrokken bij de aanpassingen voor deze herdruk.

De leerlingen kunnen uit 140 beroepen hun voorkeur(en) selecteren en lezen op de achterkant van de kaart binnen welk werkveld het beroep valt en welke kwaliteiten erbij horen.

          

Behalve beroepenkaarten zijn er kwaliteitenkaarten, waarover de leerling met zijn of haar ouders of mentor in gesprek kan gaan. Welke kwaliteiten heb je? Ben je invoelend, gedisciplineerd, fantasierijk? En hoe verhouden die kwaliteiten zich tot de gekozen beroepen?

          

Beroepskeuze heeft niet alleen met voorkeuren en kwaliteiten te maken, maar ook met drijfveren. Wat motiveert je bij het werk? Waar voel je je goed bij? Wil je aanzien, invloed, zelfstandigheid of structuur?

          

 

De Uitvindersclub (1)

Zoals ik in mijn (op een na) vorige blogpost schreef had ik in Rotterdam enige tijd een Uitvindersclub – als één van de activiteiten die ik aanbood in mijn werkplaats Atelier van de Verbeelding.
Graag deel ik met jullie een paar ideeën voor het initiëren van je eigen Uitvindersclub, op school, in de brede school of bso, of thuis. Doel van de Uitvindersclub is om samen na te denken over, grote en kleine, concrete kwesties die voor de kinderen belangrijk en interessant zijn. Dat kan over van alles gaan: over spelen, over school, over thuis of de buurt, de stad of de wereld. Door creatief te denken en te fantaseren over deze onderwerpen ontstaan ideeën voor grote en kleine uitvindingen die het leven en de wereld mooier, beter en leuker maken.

(Tekst loopt door onder afbeelding.)

Wat heb je nodig?

De opzet is eenvoudig. De belangrijkste voorwaarde is een open, onbevooroordeelde houding van de leerkracht, vakkracht of begeleider en ruimte voor experiment. Creativiteit vergt moed – om grenzen te verleggen, om te ontdekken. Want soms maak je iets wat niet uit verf komt. Af en toe is het idee beter dan de uitvoering. Of juist andersom. Het oefenen van creativiteit behelst vooral ervaring opdoen in proberen en opnieuw beginnen. En goede startvragen om het denken en verbeelden op gang te brengen, die aansluiten bij de belevingswereld van de doelgroep. In dit geval zijn dat kinderen van 6 tot 8 à 9 jaar.

Benodigde materialen:

  • Tekenpapier, schrijfpapier, schetsboeken
  • Schetspotlood, kleurpotlood, stiften
  • Lijm(stift), plakband, tie-wraps, splitpennen, rivets (kunststof klinknagels voor golfkartonconstructies), touw, chenille
  • Dik en dun karton, gekleurd papier
  • Diverse rest- en afvalmaterialen (zelf verzamelen of via Stichting Scrap

(Tekst loopt door onder afbeelding.)

Wat zijn uitvindingen?

Bij de start van je Uitvindersclub is het goed en handig om na te denken over wat uitvindingen zijn. Dat kan door een onderzoekend gesprek te voeren aan de hand van de volgende vragen:

  • Wat is een uitvinder?
  • Wat is een uitvinding?
  • Wat heb je nodig om een uitvinding te doen?
  • Kan iedereen een uitvinder zijn?
  • Kan je voor van alles iets uitvinden?
  • Bestaan er goede en slechte uitvindingen?
  • Hebben we uitvinders nodig? Waarom (niet)?

Voorbeelden

Daarnaast is het leuk om voorbeelden te zoeken van belangrijke uitvinders en uitvindingen. Bijvoorbeeld:

Mijn absolute favoriet zijn de catalogi van Jacques Carelman. De flaptekst zegt genoeg: “De geniale unieke Jacques Carelman, uitvinder en ontdekker, Fransman par excellence, schepper van bijna mogelijke en welhaast onmogelijke verbazingwekkende voorwerpen en vernuftige vindingen, zal de wereld een ander aanzien geven. Voor degenen die meer willen weten over de siamese schaar, het vertaalcarbon, de radiatorstoel, de cactushandschoen of de TV-wasmachine, om maar enige niet-bestaande voorwerpen te noemen, die niettemin onmisbaar zijn, is dit boek een inspirerende raadgever.”

               

Soms zijn ze nog tweedehands verkrijgbaar:

Eenvoudige creatieve denkstrategieën

In mijn vorige post over creativiteit benoemde ik de basisvaardigheden die worden onderwezen bij de 21e vaardigheid ‘creatief denken’: creatief waarnemen, flexibel associëren, uitstellen van oordeel, divergeren en verbeelden. Ik licht ze kort toe (bron: I. Byttebier, 2002), met daarbij de belangrijkste vragen of opdrachten die je kunt stellen om kinderen deze vaardigheden te laten beoefenen.

1.  Creatief waarnemen

Bij creatief waarnemen gaat het om het besef dat je de dingen op verschillende manieren kunt zien (of horen, ruiken, proeven, voelen, ervaren). Niet de objectieve werkelijkheid bepaalt wat je ziet, maar jouw waarneming. Je brein vult aan en vult in. Daardoor zien we niet allemaal hetzelfde. Kinderen kunnen dat ervaren door samen naar een onbekend geluid te luisteren of naar een onbekend voorwerp te kijken. Wat horen ze? Wat zien ze? Als je je waarneming met elkaar deelt, kun je dan op verschillende manieren horen en zien? Zie je wat de ander ziet?

In het creatieve proces helpt de volgende vraag: Kun je het ook anders zien?
Dat geldt vooral ook voor de beschrijving van het probleem waarvoor je een oplossing zoekt. Kun je het probleem, de vraag, ook anders interpreteren? Wat is er nu eigenlijk aan de hand? Of zou er nog iets anders aan de hand kunnen zijn?

2. Flexibel associeren

Bij associëren gaat het erom alles wat bij je opkomt in relatie tot een woord, probleem of idee te noteren. Als je flexibel associeert maak je daarbij ook ruimte voor niet voor de hand liggende relaties. Je maakt ‘uitstapjes’ naar ideeën buiten het domein van je onderwerp (disociatie; patroondoorbreking) of je ziet een  verband met een heel ander onderwerp (resociatie; terugkoppeling).

Kinderen kun je leren associëren aan de hand van een woordweb of mindmap, om hun associaties direct voor ogen te hebben en te ordenen. De vragen die je daarbij stelt zijn: Wat is het belangrijkste onderwerp in deze vraag of in dit probleem? Waar denk je allemaal aan bij dit woord? Welke gedachten, geuren, smaken, kleuren, vormen, voorwerpen en gebeurtenissen komen er bij je op?  Door samen te werken aan een woordweb of mindmap komen er nog meer associaties boven.

3. Divergeren

Divergeren wil zeggen dat je voorbij de eerste ideeën denkt. Je neemt geen genoegen met met voor de hand liggende oplossingen, hoewel die misschien het meest logisch lijken. Divergeren doet aanspraak op het doorzettingsvermogen. Je wacht niet alleen op wat spontaan opkomt, maar gaat actief verder denken.

De vraag die je daarbij aan kinderen kunt stellen is: Bedenk zoveel mogelijk oplossingen voor dit probleem. Maar liever nog maak je concreet hoeveel oplossingen je (ten minste) wilt zien: Bedenk 10 (15, 20) oplossingen voor dit probleem. Wordt het steeds moeilijker om nog iets te bedenken? Vraag je af hoe een minister dit probleem zou oplossen. Of een superheld. Of een olifant. Hoe zou je met dit probleem omgaan als je kon toveren?
Vervolgens gaat het erom een selectie te maken uit deze oplossingen.

4. Verbeelden

Een goed idee, of een goede oplossing, moet je voor je kunnen zien. Bij het verbeelden gaat het erom dat je de oplossing, je uitvinding, voor je kunt zien. En niet alleen zien, maar ook voelen, ruiken, proeven of horen. Het gaat niet alleen om ver-beelden, maar ook om in-beelden. En om anderen te betrekken zou je je idee ook moeten uit-beelden. Dat kan in woord en beweging, in tekeningen, in verhalen. Voor volwassenen soms een hele toer, maar voor kinderen die nog rijk zijn aan fantasie en verbeeldingskracht is dit geen opgave.

De vraag die je kunt stellen bij deze stap is: Hoe ziet jouw oplossing of uitvinding eruit? Of: Vertel hoe een dag in de toekomst eruit ziet, als jouw uitvinding wordt gebruikt. Of: Doe eens voor – speel eens uit – hoe we jouw uitvinding kunnen gebruiken.

En ook: uitstellen van oordeel

Een belangrijke vaardigheid tot slot is het uitstellen van oordelen. Ik heb ‘m al genoemd bij de houding van de begeleider of leerkracht. Het is ook een vaardigheid die de groep waarmee je werkt in haar samenspel zou moeten oefenen. Creatief werken en denken lukt pas als je ervaart dat alle ideeën, associaties en mogelijke oplossingen mee mogen doen, zonder dat ze door jezelf of anderen op voorhand worden afgeschoten. Pas bij de selectie en uitvoering van je definitieve plan kun je kritischer gaan kijken: klopt het, werkt het, is het daadwerkelijk een oplossing?

Je moedigt kinderen aan om onbevooroordeeld te zijn door steeds te benadrukken dat erin het creatief denken geen goede of foute ideeën bestaan. Door samen te kunnen lachen, bewonderen, verbazen en gruwelen van de verschillen oplossingen die  zich aandienen. En door verbaal en non-verbaal de inzet en inbreng van de kinderen te waarderen, in plaats van de opbrengst.

(Tekst loopt door onder afbeelding.)

Uitvinden maar

Met de bovenstaande voorbereiding kun je je Uitvindersclub starten. Je weet welke rol je als leerkracht, vakkracht of begeleider kunt vervullen en welke vragen je stelt tijdens het werkproces van de kinderen. Je hebt de materialen verzameld die bij elke bijeenkomst nodig zijn om te kunnen brainstormen, schetsen, tekenen, uitwerken, knutselen en bouwen. Dan rest nog de vraag: Wat gaan we uitvinden? Daarover lees volgende week. Dan reik ik je een aantal concrete invalshoeken en lesideeën aan om mee aan de slag te gaan.

NB. De illustraties bij deze post maakte ik naar aanleiding van de grappige robotcollages van kinderen van één van de Uitvindersclubs in Rotterdam. 

 

 

Modelhond

In het weekend had ik een hondje te logeren, de Kooiker Ciep. Het was leuk om te ervaren wat een hond teweeg brengt in je gezin, bij de kinderen en bij jezelf: de vele wandelingen, de kippennekken in onze (vegetarische) keuken, het knuffelen en stoeien. Daarbij zagen mijn jongste zoon en ik onze kans schoon om te tekenen naar model. En Ciep was een mooi en geduldig model.

Dieren tekenen naar model

Als kind volgde ik klassieke tekenlessen bij De Werkschuit in Gouda. Buiten tekenden we schapen en ooit hadden we een haan op tafel in het tekenlokaal. Spannend! In mijn academietijd in Rotterdam ging ik naar Blijdorp om dieren te tekenen. Ook met mijn kinderen ben ik eindeloos in Blijdorp geweest en namen we vaak onze dummy’s mee.

Het tekenen van dieren vraagt een specifieke concentratie en aandacht. Anders dan voorwerpen en de meeste menselijke modellen, zijn ze volstrekt onvoorspelbaar. Ze gaan hun eigen gang en kunnen elk moment van houding en plaats veranderen – of zelfs helemaal uit het zicht verdwijnen. Het is dus altijd maar de vraag of je de kans krijgt om je tekening te voltooien. Voor kinderen (en volwassenen) met een grote behoefte aan controle of faalangst is dit dus een prachtige speelse oefening om daarmee te leren omgaan.
Bij het tekenen van dieren komt het erop aan veel en vlot te schetsen om gaandeweg de anatomie van het dier steeds beter te begrijpen. Ook het ‘optisch verkort ‘komt daarbij bod: hoe kan het dat die lange rug veel korter lijkt als het hondje met zijn kop naar ons toe ligt?

Kijk naar het dier, niet naar het papier

Goed leren en durven kijken, veel meer naar het model dan naar je tekening, is dus belangrijk. Michelle Dujardin legt uit hoe dat werkt in haar Zen Tekenboek: door bewust waar te nemen en het resultaat los te laten wordt het tekenen een meditatieve oefening. De oog-handcoördinatie wordt sterk geoefend bij deze manier van tekenen en daardoor gaat het op den duur vanzelf steeds beter. En dat versterkt het plezier dat het tekenen op zichzelf al is.

Dieren tekenen in de klas

Het tekenen van dieren kan je, ook op school, vrij eenvoudig organiseren en levert dus veel op: verbetering van de fijne motoriek, van de oog-handcoördinatie, flexibiliteit, proces- in plaats van resultaatgerichtheid en meditatieve ontspanning.

Hoe pak je het aan? Koppel het tekenen aan een spreekbeurt en vraag een leerling om zijn huisdier mee te nemen in de klas. Of ga naar de kinderboerderij, de schapenwei, de eendenvijver of de hondenuitlaatplaats in de buurt. Maak van plankjes of stevig karton met wasknijpers een ondergrond voor het papier. Gebruik alleen een goed schetspotlood, gum is niet nodig. En geef voldoende papier om veel schetsen te kunnen maken of wanneer nodig opnieuw te beginnen. Accepteer ook als leerkracht of docent dat het gaat om het proces, het plezier in het tekenen en beoordeel de tekeningen liever niet.

Filosoferen tot slot

Nadat iedereen zo aandachtig naar de dieren heeft gekeken is het natuurlijk ook leuk en interessant om na afloop te filosoferen over dieren. Bijvoorbeeld aan de hand van de volgende vragen:

  • Kunnen dieren denken? Waarom denk je dat?
  • Waar denken dieren aan? Denken dieren aan andere dingen dan mensen?
  • Denken dieren op dezelfde manier als mensen? Waarom (niet)?
  • Kunnen dieren begrijpen?
  • Is begrijpen hetzelfde als denken? Waarom (niet)?

 

 

Snotmonsters en spoken

Over een week begint de Kinderboekenweek 2017. Wie wil filosoferen in de Kinderboekenweek vindt ruimschoots gespreksmateriaal op www.filosoferenopschool.nl. Wil je nog gebruik maken van de tijdelijke, gratis login voor het materiaal van de Kinderboekenweek? Stuur dan even een mailtje.

Behalve tot lezen en filosoferen geeft het thema van deze Kinderboekenweek 2017 – Gruwelijk eng! – ook inspiratie tot griezelig tekenen, schrijven en verhalen vertellen. In deze post vijf ideeën.

1. Snotmonsters

Voor een paar goeie snotmonsters maak je eerst een paar groene kledders op papier, liefst met ecoline, maar waterverf kan ook.

Vervolgens gebruik je een zwarte fineliner om er griezelige snotmonsters van te maken.

2. Bloederige griezels

Dit is min of meer hetzelfde recept als dat van de snotmonsters. Maak met rode ecoline een paar flinke bloedspetters. (Echt bloed kan natuurlijk ook.)

Om er griezels van te maken heb ik nu in plaats van fineliner kleurpotlood gebruikt.

3. Zoek de spoken

Voor deze tekenopdracht heb je papier nodig (bij voorkeur zwart, maar elke andere kleur volstaat ook prima) en kleurpotlood of krijt. Start met het maken van vloeiende ronde vormen in één doorgaande lijn. Je kunt er een zacht, spookachtig geluid bij maken. Zoek vervolgens in de vormen naar spoken en teken ze erin. Wie weet vind je ook nog een paar vleermuizen.

4. Botjesalfabet

Spelen met letters en vormgeving. Wanneer je botjes tekent, werkt dat goed op zwart papier met een wit krijt of kleurpotlood. Letters van spinnenwebben kan ook, of van bloedsporen van ecoline.

Een paar letters voor wie net begint met schrijven (je eigen naam bijvoorbeeld) of een heel alfabet voor de gevorderde.

5. Enge verhalen vertelspel

Het verhalenvertelspel heb ik eerder beschreven, maar leent zich goed voor de Kinderboekenweek. Maak daarvoor een woordweb rondom griezelverhalen. Wees niet bang om hier en daar wat te begrenzen qua griezeligheid en zorg ervoor dat ook woorden als ‘moed’, ‘dapper’, ‘nieuwsgierig’, ‘veilig’, ‘droom’ en ‘fantasie’ aan bod komen. Zo is er altijd een uitgang uit het verhaal als het te gortig wordt. Schrijf de woorden op kaartjes (zie de beschrijving in de eerder blogpost) en maak er illustraties bij.

Je kunt het spel spelen in de kring en samen een verhaal bedenken, maar bijvoorbeeld ook drie kaartjes en een schrijfopdracht geven.

 

Natuurkundeposters

Voor het College Groevenbeek in Ermelo maakte ik zes natuurkundeposters. Doel van de posters is om de stappen in beeld te brengen die de leerlingen doorlopen bij het oplossen van een natuurkundig vraagstuk. Door de posters in het klaslokaal te hangen zijn de stappen goed zichtbaar en kunnen de leerlingen het proces in de loop der tijd internaliseren. Wanneer er getoetst wordt, dekt de docent één of meerdere posters af om ook het stappenplan te kunnen toetsen.

Kinderboekenweek 2017

Een grote stapel boeken had ik deze zomer te lezen ter voorbereiding op de Kinderboekenweek. Het thema dit jaar luidt Gruwelijk eng! en daar horen griezelige boeken bij. Kan je daarmee filosoferen – meer dan alleen over bang zijn en angst? En zijn die boeken überhaupt leuk om te lezen? Niet het genre dat ik zelf zou kiezen. Maar dat maakt ‘verplicht’ lezen juist ook leuk: zo leer je andere schrijvers, stijlen en onderwerpen kennen. Uiteindelijk heb ik met veel plezier de hele zwik gelezen, en bleken er een paar echte parels tussen te zitten.

Lampje – Annet Schaap

Eén van de mooiste boeken uit deze stapel vond ik Lampje van Annet Schaap. Het boek is het debuut van Schaap, die al een indrukwekkende loopbaan als illustrator op haar naam heeft staan. Lampje is een ontroerend verhaal over buitenbeentjes, over mensen die door eenzaamheid, domme pech of hun eigenaardigheden buiten de samenleving vallen. Sommigen leggen zich daarbij neer, begraven zich in hun lot, anderen geven niet op en proberen zich vrijheid en bestaansrecht te veroveren.

Filosoferen met Lampje

Lampje bood, net als een aantal andere boeken, een onverwachte invalshoek voor het filosoferen bij het thema griezelen. Allerlei ‘griezels’ passeren in het boek de revue: zeemeerminnen, een vrouw met een baard, een Siamese tweeling, een dwerg, een verstandelijk beperkte jongen. Het boek laat je nadenken over de menselijkheid van deze buitenbeentjes. Kun je hun tekortkomingen of afwijkingen accepteren? Er zelfs van houden? En als dat zo is, wat valt er dan nog te griezelen?

Poster

Bijna 30 boeken voor de Kinderboekenweek heb ik uitgewerkt in gespreksvragen. Die zijn te vinden in de database met lesmateriaal op filosoferenopschool.nl. Bij Lampje ben ik vervolgens ook nog aan het tekenen geslagen, omdat het me leuk leek om een ‘filosofeerposter’ te maken.
Wat dat precies is, weet ik zelf ook nog niet. Wordt wellicht vervolgd.

 

Hoe overleef ik … na de zomervakantie?

De zomervakantie is (bijna) voorbij. In de regio’s midden en zuid zijn de scholen inmiddels weer begonnen, en de dag begon behoorlijk herfstig vandaag. Hoe overleven wij – leerkrachten, leraren en vakdocenten, ouders en kinderen – na al die vrije weken? Precies: door het hoofd koel te houden! Vijf ideeën om je daarbij te helpen.

1. Blijf bewegen

Mijn zoons kregen in de zomervakantie de smaak van het skaten te pakken en de afspraak was dat ze op woensdagen naar school mochten rollen. De stromende regen kon aan die afspraak niets veranderen. Dus hoewel even snel met de auto of op de fiets ook aantrekkelijk leek, hebben we ons in regenpakken gehesen en zijn om de plassen heen geglibberd naar school. Zo hadden we alweer wat beweging (en plezier) te pakken aan het begin van de dag.

Mijn favoriete yoga-docent Adriene biedt ook uitkomst: op haar website Yogawithadriene.com geeft ze vanaf deze week zowel Yoga voor Teachers als Yoga in de Classroom.

2. Blijf tekenen

… of schrijven, schilderen, knippen en plakken, stempelen, kleuren, timmeren, zagen, haken, breien, boetseren. In ons onderwijs gaat tegenwoordig vooral aandacht uit naar creatief denken, terwijl creatief doen bij uitstek een manier is om het denken rust te gunnen en het hoofd koel te houden. Ondertussen doe je bovendien allerlei motorische vaardigheden op.

3. Geef structuur

Structuur is saai! Juist, en daardoor geeft het rust aan iedereen die de kop vol heeft met chaos. Dat geldt voor leerlingen die moeite hebben om het overzicht te bewaren, maar ook voor ouders en leraren met volle agenda’s en stuiterende smartphones.

De picto’s die ik eerder postte bij de downloads zijn daarbij behulpzaam. Vanaf vandaag zijn daaraan toegevoegd de ‘strippenkaarten dagstructuur’. Ik maakte ze voor mijn zoons om – waar nodig – vakantiedagen, weekenddagen en de middagen na schooltijd invulling en structuur te geven. We gebruiken ze inmiddels al anderhalf jaar, dus ze zijn uitgebreid getest en handig bevonden.

4. Begin met het einde voor ogen

Deze wijsheid is natuurlijk afkomstig van S. Covey uit zijn ‘Zeven eigenschappen van effectief leiderschap’ en voor velen een ongemakkelijke wijsheid omdat het stellen van doelen een gevoel van onvrijheid kan geven. Liever hebben we het idee dat voor onszelf en onze kinderen alle opties open liggen. Wanneer je je echter realiseert dat jij degene bent die de koers mag wijzigen en nieuwe doelen kan stellen, kun je vrijheid en doelgerichtheid samenbrengen.

Vraag je af wat je verwacht van dit schooljaar en wat je aan het einde ervan bereikt wilt hebben. Of over vijf of tien jaar. Als je ouder of leerkracht bent, kun je die doelen stellen voor zowel je kind(eren) als jezelf. Telkens wanneer zich een dilemma, tegenslag of afleiding voordoet helpen deze doelen je het hoofd koel te houden en een keuze te maken.

5. De grote lijnen

Mijn volkstuinbuurvrouw peuterde laatst nauwgezet het mos van het tuinpad en verklaarde daarbij: “Dit doe ik één keer per jaar hoor, omwille van de vereniging, maar verder ben ik meer van de grote lijnen.” Wat een motto! Elke keer als je je verliest in details, in gedoe om niks, in bergen pietluttige administratie en bureaucratie, roep je gewoon: “Ik ben meer van de grote lijnen!” En dan doe je alleen wat er echt toe doet. Met het eindpunt voor ogen.

 

Tekenspelletje: Vreemde wezens

Na alle taalspelletjes dan nu nog een tekenspelletje. Een oefening in waarnemen, in oog-handcoördinatie en verbeeldingskracht.

 

Men neme:
tekenpapier, tekenpotlood en eventueel kleurpotlood, waterverf en fineliner.

De opdracht start met het natekenen van toevallige, organische vormen zoals breuken in een stoeptegel, nerven in de hout- of laminaatvloer, patronen in marmer, schors van een boom.

Gebruik deze vormen om er vervolgens dieren of vreemde wezens van te maken. Geef ze ogen en oren, poten en staarten, veren of een vacht. En vervolgens kleur, schaduwen, diepte. En tot slot liefst ook nog een klinkende naam.