Geheimtaal

Vriendschap, daarover gaat de Kinderboekenweek die aanstaande woensdag begint. Eén van de boeken op zowel de lijst van CPNB als op mijn lijst voor het lesmateriaal FILOSOFEREN OP SCHOOL is ‘Het zakmes’ van Sjoerd Kuyper. De hoofdpersoon Mees Grobben heeft daarin een geheimtaal met zijn vriend Tim: de taal van de kippen.
Een geheimtaal is volgens mij een ultiem teken van vriendschap, van een verbond. En daarmee kun je creatief aan de slag in de klas. Daarom in deze post een paar ideeën voor het bedenken en maken van een geheimtaal.

De taal van de kippen

Mees en Tim uit ‘Het Zakmes’ spreken samen de taal van de kippen, oftewel: do tol von do koppen. Tok tok!
Alle klinkers zijn vervangen door een ‘o’. Zo zijn er natuurlijk nog veel meer andere talen te bedenken.  Wat dacht je van de taal van de koeien, de paarden, of de mieren? Hoe klinkt de taal van de honden? Vraag de kinderen in tweetallen om een spreektaal te verzinnen, zoals de taal van de kippen. Zijn er nog andere manieren om een geheime spreektaal te bedenken? En zouden de dieren ook echt hun eigen taal hebben, waarin ze net als wij met elkaar praten?

Geheime tekens

Het alfabet bestaat uit 26 tekens die voor de meesten van ons, boven de zes jaar althans, niet geheim zijn. Voor jonge kinderen en voor mensen die veel moeite hebben met lezen en schrijven zijn ze dat natuurlijk wel. Dat is ook het mysterieuze aan taal. Op school wijden we elkaar in in het geheim van het alfabet, op zichzelf betekenen die kriebels niets. Sterker nog, je kunt zelf allerlei tekens bedenken en ze een alfabet noemen. Om ermee te kunnen communiceren moet je dan wel iemand uitleggen hoe het zit. Je beste vriend bijvoorbeeld.

Een eigen taal van geheime tekens maken is een leerzame opdracht waar je diverse leerdoelen aan kunt verbinden. De kinderen denken na over de betekenis van taal, over semiotiek: de manier waar betekenis en betekenisdragers met elkaar verbonden zijn.
Het zelf bedenken van tekens vereist creativiteit. maar doet ook een beroep op logisch, wiskundig denken: hoeveel variaties zijn er mogelijk bij een combinatie van vormen?

Maak je bij je geheimtaal een draaischijf, dan komt daar ook nog meetkunde aan te pas. De draaischijf bestaat uit twee kartonnen cirkels van verschillende grootte, die met een splitpen op elkaar zitten. Op de binnenste cirkel staan de letters van het alfabet en voor het gemak twee extra tekens zoals ! en ?.  Op de buitenste ring komen 28 geheime symbolen. Bij elke geheime boodschap geef je weer welk symbool bij de A. hoort. De ontvanger draait de schijf in de juiste positie en vervolgens is de  boodschap te ontcijferen aan de hand van de schrijf. Zo kun je steeds variëren en is de code lastig te kraken.

Gebarentaal

In de brugklas hadden mijn vriendin en ik een gebarentaal bedacht, die we na enig oefenen razendsnel konden toepassen. Elk gebaar hoorde bij een letter van het alfabet. Vraag je kinderen samen een gebarentaal te bedenken, dan doe je een beroep op zelfstandigheid, nauwkeurige communicatie en het maken van goede afspraken. De kinderen hebben een creatieve oplossing nodig het vastleggen en onthouden van wat zij samen hebben bedacht. Alles bij elkaar een uitdagende sociale opdracht, die ongetwijfeld veel plezier oplevert.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *