Poëzieweek 2020 – De toekomst is nu

De Poëzieweek richt dit jaar de aandacht op een volgende generatie dichters, die in nieuwe vormen een eigentijdse blik op de wereld verwoordt. Het intrigerende thema dat daarbij hoort is ‘De toekomst is nu’. Dat spreekt op vele manieren tot de verbeelding en kan gaan over de toekomst van de aarde die afhankelijk is van ons handelen van nu. Het doet denken aan nieuwe technologieën waar nu al aan gewerkt en die de toekomst steeds sneller dichterbij laten komen. En het geeft te denken over wie we zelf zijn in de toekomst – blijven we dezelfde die we nu zijn, hebben we een onveranderlijke kern waarmee toekomst en heden samenvallen, of worden we iemand anders?

In deze blogpost geef ik je – in samenwerking met Annelies Goedhart – een lessuggestie voor creatief schrijven en vormgeven bij deze Poëzieweek 2020: een dialoog met je toekomstige zelf, vormgegeven in een vis-a-vis boekje.

Stap 1: Drie gedichten om samen te lezen

Een domme vraag

‘Wat wil je later worden?’
vroeg de meester op een dag.
‘Nou, gewoon wat ik nu ook ben.
Maar dan iets groter als het mag.’

Gedicht: Hans Kuyper

Een kinderspiegel

‘Als oud word neem ik blonde krullen
ik neem geen spataders, geen onderkin,
en als ik rimpels krijg omdat ik vijftig ben
dan neem ik vrolijke, niet van de lange om mijn mond
alleen wat kraaienpootjes om mijn ogen.

Ik ga nooit liegen of bedriegen, waarom zou ik
en niemand gaat ooit liegen tegen mij.
Ik neem niet van die vieze vette
grijze pieken en ik ga ook zeker niet
stinken uit mijn mond.

Ik neem een hond, drie poezen en een geit
die binnen mag, dat is gezellig,
de keutels kunnen mij niet schelen.
De poezen mogen in mijn bed
de hond gaat op het kleedje.

Ik neem ook hele leuke planten met veel bloemen
niet van die saaie sprieten en geen luis of zoiets raars.
Ik neem een hele lieve man die tamelijk beroemd is
de hele dag en ook de hele nacht
blijven wij alsmaar bij elkaar.’

Gedicht: Judith Herzberg

Opa

vroeger
heel erg lang geleden
was ik net zo groot als jij
het knopje van het licht
de bel, de kraan
de koektrommel
ik kon er ook niet bij

vroeger
heel erg lang geleden
was opa ook een kind
ik weet niet of het waar is
of dat hij het verzint

Gedicht: Hans en Monique Hagen

Stap 2: Filosoferen

Naar aanleiding van de gedichten kun je filosoferen over de vraag of je jezelf blijft wanneer je opgroeit en volwassen wordt. Stel de leerlingen (een aantal van) de volgende vragen:

  • Ben je jezelf nog als je ouder bent? Blijf je altijd dezelfde of verander je?
  • Denk je dat je vader of moeder (opa of oma) als kind heel anders was dan nu?
  • Is het moeilijk je je opa of oma als kind voor te stellen? Waarom (niet)?
  • Wat verandert er als je ouder wordt?
  • Hoe denk je dat jouw toekomst eruit ziet?
  • Hoe denk je dat jij er in de toekomst uitziet?

Stap 3: Creatief schrijven

Vraag de leerlingen een dialoog te schrijven tussen hun jonge ik en hun toekomstige ik: een gesprek tussen twee personen, jezelf van nu en jezelf in de toekomst. Om het schrijven voor te bereiden en op te warmen, kunnen ze starten door antwoord te geven op de volgende vragen:

  • Wat zou je je toekomstige zelf willen vragen?
  • Hebben jij en je toekomstige zelf dezelfde humor? Welk grapje zouden jullie maken?
  • Zouden jij en je toekomstige zelf elkaar goed begrijpen?
  • Welke tip zou je toekomstige zelf aan jou willen geven? En welke tip geef jij?
  • Wat wil je niet vergeten als je oud bent geworden?

Schrijf de dialoog uit in 12 korte, kernachtige zinnen, 6 per personage, om en om.

Stap 4: Een vis-a-vis boekje maken

De leerlingen kunnen hun dialoog vormgeven in een vis-a-vis-boekje. Hierin staan de twee personages tegenover elkaar en spreken ze op elke bladzijde een zin uit. Volg voor het maken van het boekje de onderstaande handleiding en schrijf de zinnen op de plek van de monden van de portretten.

PS.

Het voorbeeld van het vis-a-vis-boekje en de getekende handleiding maken deel uit van een gezamenlijk project met Annelies Goedhart. Gestaag werken we aan een boek vol ideeën voor creatieve teksten en evenveel verschillende boekvormen om de teksten in vorm te geven. Wordt vervolgd.

Drie boeken vol gedachten

Bij mijn afscheid van Daltonschool Overschie, waar ik een aantal jaar met de kinderen en het team had gefilosofeerd, kreeg ik het prentenboek ‘Is het een appel?’ van Shinsuke Yoshitake cadeau.
Yoshitake is een Japanse schrijver/illustrator met een heldere, ongekunstelde stijl. In een online interview vertelt hij over zijn voorliefde voor de kleine gebeurtenissen, de onbeduidende handelingen en patronen in het leven en de wereld – zo triviaal dat je ze onmiddellijk zou vergeten als je er geen notitie van maakt. Dus dat doet hij veelvuldig in zijn notebooks, als voorstudies voor tekeningen in zijn prentenboeken.

Lees “Drie boeken vol gedachten” verder

Boekenclub in de kleuterklas (deel 3)

Hier is dan de laatste post over de boekenclub in de kleuterklas. In deel 2 ging het om het maken van de boekjes en gaf ik drie eenvoudige vormen weer voor het maken van kleine (A6-formaat) boekjes. Hoe kunnen de kleuters deze boekjes inhoud geven? Lees “Boekenclub in de kleuterklas (deel 3)” verder

Boekenclub in de kleuterklas (deel 2)

Een jaar geleden gaf ik een aantal workshops tijdens Landelijke studiedag kleuterleerkrachten van de Vrije Scholen, gericht op creatieve werkvormen voor de kleuter met een ontwikkelingsvoorsprong. Ik schreef daar eerder over in de blogpost Boekenclub in de kleuterklas (deel 1).  De ‘boekenclub’ in de kleuterklas is een speel- en maakhoek waar kinderen zelf boeken kunnen maken en presenteren. Doel van de activiteit is om de begaafde of snel ontwikkelende kleuter uitdaging en autonomie te bieden.  In deze post vertel ik je hoe je die boekjes maakt. Lees “Boekenclub in de kleuterklas (deel 2)” verder

Reis mee! Volg je eigen routekaart

De Kinderboekenweek is begonnen. Al een aantal weken is er gespreksmateriaal te vinden in de database van filosoferenopschool.nl om te filosoferen tijdens de kinderenboekenweek. Reizen is een thema met veel aanknopingspunten om te filosoferen: bijvoorbeeld over je thuis voelen, over zelfredzaamheid, over vrijheid, anders zijn, vreemdelingen, wereldreizen, tijdreizen, het lot, wilskracht en migratie. Lees “Reis mee! Volg je eigen routekaart” verder

Taal op de BSO

In het tijdschrift Kinderopvang staat deze maand een speciaal Dossier Taal, over de wijze waarop de kinderopvang kan bijdragen aan de taalontwikkeling van kinderen van 0 tot 12 jaar. Met daarin aandacht voor de taalspellen die je vindt op mijn blog. Kijk onder het artikel voor directe links naar de taalspellen en taalactiviteiten.

Lees “Taal op de BSO” verder

Boekenclub in de kleuterklas (deel 1)

In oktober 2018 gaf ik een aantal workshops tijdens Landelijke studiedag kleuterleerkrachten van de Vrije Scholen. De vraag vanuit de organisatie was een praktische, inspirerende workshop met creatieve werkvormen voor de kleuter met een ontwikkelingsvoorsprong.  Lees “Boekenclub in de kleuterklas (deel 1)” verder

Wie is verdriet?

Waar is verdriet?
Verdriet is overal.
Het komt je vanzelf tegen.

Wanneer is verdriet?
Verdriet is altijd.
Het komt je vanzelf tegen.

Wie is verdriet?
Verdriet is iedereen.
Het komt je vanzelf tegen.

Lees “Wie is verdriet?” verder

Gedichten in de klas: Poëzieweek 2019

Op 31 januari is het Gedichtendag: de start van de Poëzieweek. Tijdens de Lees “Gedichten in de klas: Poëzieweek 2019” verder

Netwerk Cultuureducatie Hoeksche Waard

Blogserie: Vakgenoten

Zelfstandig, maar in goed gezelschap. Zo ervaar ik mijn werk als zzp’er in illustratie, cultuur en educatie. Ik werk graag alleen, maar geniet ook van samenwerken, sparren, onderzoeken en uitwisselen met vakgenoten. Voor deze blogserie schreef ik eerder een paar interviews.  Deze keer geen interview maar een verslag van hoe ik met mijn vakgenoten in de Hoeksche Waard op zoek ging naar vrijheid, zelfstandigheid en professionaliteit in samenwerking. Lees “Netwerk Cultuureducatie Hoeksche Waard” verder